INGEZONDEN: Een bijzondere ontdekking in Ravenstein

Soms tref je tijdens een zoektocht naar iets dingen aan waarnaar je helemaal niet op zoek was, maar die je verwachtingen vele malen overstijgen. Dat geluk trof Olga Rikken. Zij woont aan de Maasdijk in Ravenstein en maakt zich zorgen over de prachtige lindelaan die zowat honderd jaar oud is. Het voortbestaan van de volwassen bomen, die het aanzicht van Ravenstein vanaf de overzijde van de Maas bepalen, staat erg onder druk nu er een dijkversterkingsoperatie op handen is die haar weerga niet kent. 

Wat is het geval? Bij het inventariseren van alle lindes trof zij één vreemde eend in de bijt aan: een reusachtige esdoorn die bij het opmeten van de stamomtrek maar liefst drieëneenhalve meter aantikte. Een snelle rekensom leerde dat een dergelijke omvang bij een esdoorn duidt op de respectabele leeftijd van zo’n tweehonderd jaar. De boom, die een krachtig ontwikkelde, rijzige stam heeft, laat een karakteristieke, brede en stabiele opbouw zien met zware gesteltakken die de kroon dragen. Het bladerdek is dicht, vitaal en egaal groen, wat wijst op een hoge vitaliteit. 

De bewoonster van de Maasdijk heeft in haar artikel ‘Bomen over bomen’ (Tussen Maas en Erfdijk 39, p. 23-25), overtuigend aangetoond dat de huidige lindelaan moet zijn aangeplant ter afsluiting van de Maaskanalisatie, die in de jaren 1934-1936 haar beslag kreeg. Daarvoor was er een laanbeplanting met iepen die op de topografische kaart van 1868 al waren ingetekend, maar als gevolg van de iepziekte in 1918 allemaal preventief gekapt zijn. De esdoorn moet er toen dus al gestaan hebben, en ontzien zijn. Op de oudste betrouwbare plattegrond van Ravenstein, de kadasterkaart van 1811-1833, staan nergens bomen ingetekend. Wel is goed te zien dat de twee rondelen, overblijfselen van de zestiende- en zeventiende-eeuwse vestingwerken, als aarden uitstulpingen nog buiten de dijk uitsteken. En precies naast het Kasteelbolwerk is rond die tijd bewust de esdoorn aangeplant, alsof men wilde zeggen: tot hier liep de stenen vesting. Het moet dus wel een markeringsboom zijn. 

Maar nu komt het: deze monumentale boom, met zijn rijzige stam en volle kroon staat op de nominatie om gekapt te worden. Waarom? Omdat een provinciale landschapsontwerper vanachter zijn tekentafel vindt dat zijn ontwerp zonder bomen beter uit de verf komt. Daarom wil hij aan beide kanten van de oude vesting nog meer bomen van de laan kappen. Want, zo zegt hij: het moet symmetrisch worden... Natuurlijk heeft hij daar, zo op het oog, geldige redenen voor. Zo zou de esdoorn met zijn wortels schade aan het vestingwerk veroorzaken, al is dat nooit aangetoond en ook niet zichtbaar. En anderzijds zou de esdoorn eronder lijden dat hij zo dicht op het rondeel staat, maar als je ziet hoe vitaal de boom erbij staat, is er niets wat daarop wijst. Kortom, het zijn allemaal gelegenheidsargumenten. Die boom moet volgens de gemeente en het waterschap gewoon óm, oud, monumentaal en vitaal of niet!

De esdoorn doet er het zwijgen toe. Hij kan zich niet verweren. Of toch wel? Wie goed kijkt, ziet dat er kleine kaartjes met een QR-code op zijn bevestigd. Hij doet van zich spreken. Zou het dan toch...?

Willem Jan Pantus, Ravenstein