Het AZC van de toekomst

Door Annelies Graafsma

VELP - “Een ‘AZC van morgen’ blijft als woonvoorziening langer beschikbaar. Het AZC van morgen is geschikt voor meerdere doelgroepen en ligt in de buurt van woonwijken.’ Zo presenteerde bestuursvoorzitter Jouri Kapteijns van het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) afgelopen maandag in Velp, het AZC van de toekomst.

In een druk bezochte landelijke persbijeenkomst, waarbij ook burgemeester Marieke Moorman aanwezig was, werden de plannen voor de toekomst van de asielopvang uitgelegd aan de hand van voorbeelden van moderne woonvoorzieningen. De AZC’s in Bergum, Almelo, Delfzijl en Winterswijk zijn bijna niet te onderscheiden van gewone woonwijken. “Heeft het COA minder plekken nodig dan kunnen hier andere woningzoekenden een woning krijgen. AZC-Grave is ook zo’n voorbeeld waar bij minder instroom gebouwen gebruikt kunnen worden voor reguliere bewoning. Wel heeft dit AZC nog een slagboom en dat voelt natuurlijk wel anders”, weet Kapteijns.

Bij een AZC dat langer in gebruik blijft, zijn meer voorzieningen en daar wordt door het COA dan ook extra in geïnvesteerd. Een sportzaal, leslokalen, een meedoen-balie en vrijwilligers. De vrijwilligers blijven hier vaak langer omdat ze een relatie aangaan met de locatie en met de mensen die er wonen en werken.”In een noodopvangvoorziening is de situatie anders”, vertelt Kapteijns. “Asielzoekers worden van de ene plek naar de andere plek verhuisd. “Bij die locaties zien we regelmatig protesten van buurtbewoners en van groepen die van elders komen om mee te protesteren.”

Vaak is er maar weinig tijd om omwonenden goed te informeren. Je ziet hier veel over in de media, maar het gaat ook vaak goed. Waar overlast is, wordt die vooral veroorzaakt door een groep zogeheten ‘veiligelanders’. Zij hebben invloed op het draagvlak in het algemeen. Noodopvang biedt te weinig afleiding en verhoogt de druk op de mensen die er verblijven.”

Als voorbeeld van het laatste noemt Kapteijns het verblijf op een cruiseschip. “Dat lijkt luxe, maar de verblijfruimtes zijn er heel krap en zijn niet geschikt om er langere tijd te wonen. Daarbij zijn de kosten vaak veel hoger dan de kosten van de reguliere opvang.”

Het huidige probleem van het COA is niet een hogere instroom. Het probleem is dat statushouders te lang in de asielzoekerscentra moeten wachten op woonruimte elders. Het probleem van het woningtekort in Nederland heeft daarmee ook invloed op de asielketen. De Spreidingswet heeft Kapteijns hard nodig. Hij heeft daarnaast een dringend verzoek aan de politiek om asielzoekers de mogelijkheid te geven mee te doen op de arbeidsmarktCOA ziet AZC Grave als voorbeeld

Het is niet toevallig dat het COA haar visie op de toekomst in Grave presenteert. Het COA ziet het AZC-Grave als een voorbeeld. Het ‘AZC van morgen’ past bij de schaal van de gemeente: kleinere opvanglocaties met minder faciliteiten in kleinere plaatsen en grotere AZC’s, die combineerbaar zijn met woningen voor starters, statushouders en studenten, elders. Maar allebei ‘flexbouw’, zodat ze gemakkelijk omgebouwd kunnen worden naar sociale huurwoningen.

De gemeenteraad van Land van Cuijk ging in 2025 uiteindelijk akkoord met een verlenging van het contract met het COA en het openhouden van het bestaande AZC in Grave tot 2055. Het is een vaste locatie die flexibel ingezet kan worden als de instroom naar beneden gaat.