Léon Kamps neemt afscheid van PI Grave

GRAVE - Zijn zittingstermijn zit er na drie keer vijf jaar op. Léon Kamps neemt eind deze maand afscheid als toezichthouder van de penitentiaire inrichting in Grave, de gevangenis. Zijn waardering voor de medewerkers van de gevangenis is groot: “De medewerkers werken onder hoge druk. Ze zetten zich met hart en ziel in voor de gedetineerden in de gevangenis. Ze krijgen te maken met mensen die vaak in onveilige situaties zijn opgevoed, vaker dan vroeger psychische stoornissen hebben. Ze zijn veroordeeld voor huiselijk geweld, drugs of bijvoorbeeld omdat ze hun boetes niet hebben betaald.” Als lid van de Commissie van Toezicht, in een bemiddelende onafhankelijke rol tussen de PI en de gedetineerden, kwam Kamps soms direct in contact met gedetineerden.

Door Annelies Graafsma

Léon Kamps reageerde vijftien jaar geleden gewoon op een advertentie ‘Lid Commissie van Toezicht’. In zijn functie als beleidsadviseur Ruimtelijke Ontwikkeling, nu vooral gericht op grondzaken en vastgoed, had hij geen idee wat er zich achter de deuren van de gevangenis afspeelde. Reden voor hem om zich voor deze instelling naast zijn baan vrijwillig in te zetten.

“Het gevangenisgebouw in Grave is bij iedereen in de omgeving bekend. Binnen is het zeker geen hotel zoals sommige mensen denken”, zegt Kamps. “Op dit moment is er een waarnemend directeur en werken er 370 medewerkers, in allerlei functies. De 451 gedetineerden zijn verdeeld over verschillende afdelingen. PI-Grave heeft de meeste plekken in het Huis van Bewaring (HvB). Deze HvB-afdelingen zijn voor de gedetineerden die in afwachting zijn van de uitspraak op hun strafproces. Daarnaast zijn er in PI-Grave arrestantenafdelingen. Hier zijn gedetineerden die bijvoorbeeld openstaande boetes niet hebben betaald of hun taakstraf niet hebben volbracht. En dan is er nog de afdeling voor kwetsbare gedetineerden. Er zijn één- en meerpersoonscellen”, vertelt Kamps.

In Grave blijven de meeste gedetineerden relatief kort. Ze zitten vaak op cel. In de ochtend gaan de deuren om half acht open en om half zes gaan ze dicht. Er is een dagprogramma met onder andere arbeid. Als je werkt in de arbeidszaal is het uurtarief 1,06 euro.

De medewerkers werken onder hoge drukKamps: “Het werk in de keuken is populair. PI-Grave heeft nog een eigen keuken waar alle maaltijden worden voorbereid. Veiligheid is het belangrijkste thema in de gevangenis. Ik ben van de rol die ik heb gehad wijzer maar ook wel verdrietiger geworden, omdat er mensen zitten die er eigenlijk niet horen. Het zijn soms ook ‘pakezels’ die het werk voor anderen opknappen.”

De leden van de Commissie van Toezicht worden altijd benoemd door de minister van Veiligheid en Justitie. De tien leden hebben verschillende beroepsachtergronden. Er is een rechter, een psycholoog, een advocaat. Het is gebruikelijk om een lid te benoemen die verbonden is met de gemeente waar de gevangenis staat. Kamps zelf zat op de zogeheten ‘Graafse stoel’. Kamps: “De commissie opereert zelfstandig. We zijn onafhankelijk en leggen verantwoording af aan de minister van Veiligheid en Justitie. We hebben naast een toezichthoudende taak ook een rechtsprekende taak. Bij het eerste kun je denken aan het toezicht houden op een goede behandeling en bejegening van de gedetineerden in de inrichting. In de rechtsprekende rol beoordeel je klachten. Drie mensen van de Commissie van Toezicht beoordelen dan de klacht. Vaak gaat het over niet eens zijn met een straf. Als beklagcommissie doe je dan uitspraak over de zaak die voorligt.

Daarnaast ben je ook maandcommissaris. Als maandcommissaris probeer je te bemiddelen bij een klacht tussen directie en de gedetineerde. Het gaat dan bijvoorbeeld over ervaren bejegening, gevoelens van onveiligheid en bijvoorbeeld over vermeende racistische opmerkingen. Als maandcommissaris moet je soms ook zeggen ‘je hebt het hier best goed, het is niet fijn dat je beperkt wordt in je mogelijkheden, maar dat is wat het nu is’.”

Een gevoel van onveiligheid heeft Kamps in vijftien jaar niet gevoeld. “Mij is nooit iets overkomen, rare gesprekken heb ik wel gehad. We maken altijd duidelijk dat we geen deel uitmaken van het gevangenisapparaat. We gaan niet op de stoel van de directie zitten. Verder zijn er overal camera’s en medewerkers in de buurt. Veiligheid is hoofdthema in een gevangenis!”

Kamps opvolger is al benoemd. “Het is ook goed om afscheid te nemen, het is tijd voor verandering”, beëindigt hij het gesprek met ArenaLokaal.