Swiebertje - Column Jan van As

Lang geleden, heel lang geleden, woonde ik in een dorp waar bijna iedereen Rooms Katholiek was en er woonden ook Protestantse mensen. De katholieken luisterden naar de KRO en de Protestantse dorpsgenoten hadden de NCRV-gids. Een van onze leeftijdgenoten moest elke dag 15 kilometer fietsen naar een protestantse school. Zijn moeder was een (in onze kinderogen) reus van een mevrouw en mijn tantes zeiden dat ze altijd haar haar op zolder had. Eigenlijk had ze heel lang haar, maar met een lint en speldjes werd dat boven op haar hoofd zo strak mogelijk vastgezet. Haar man was het tegenovergestelde. Als hij bij storm naar buiten ging, dan was er angst dat ie wegwoei… Die vrouw was ook altijd in het zwart gekleed, en terwijl onze moeders al lang nylons droegen, had zij altijd zwarte kousen aan. Die kousen zaten niet zo strak als nylons en dat gaf een onverzorgd beeld.

En toen kwam de televisie. Bij ons nog lang niet, want voor vijfhonderd guldens moest ons Pap vijf wekend de hete stenen uit de steenoven kruien, dat noemden ze “uitkruien”. Die mensen kwamen met de kruiwagen uit de bloedhete steenoven en moesten die stenen buiten opstapelen, ook als het vroor...

De eerste televisie stond volgens mij bij de pastoor. Het scherm had de afmeting van ’n schrijfblok, ik ben dat met ons Pa nog wezen bewonderen toen hij daar in de tuin werkte. Maar bij de familie met de grote mama en de kleine papa zou nooit een televisie komen, want de dominee had vanaf de kansel zijn vloek uitgesproken over dat kastje, dat alleen maar verderf zaaide.

En toen kwam Pipo en… Swiebertje.

Gelukkig woonde aan het andere einde van het veld waar wij aan woonde Nolda en toen die kastjes en de schermen groter werden, schafte zij er een aan. En wij mochten komen kijken! Die televisie was daar door Hentje de Klein neergezet en moest in termijnen betaald worden en was dus op afbetaling. Om enigszins die afbetaling draaglijk te maken had Nolda zo’n missiebusje met een gleuf klaar staan en daar moesten de kinderen uit de buurt de bijdrage in doen. Het waren kleine bedragjes van tien of twintig cent, maar er zaten zomaar twintig kinderen in de kamer op het vloerkleed. En ofschoon het werd uitgezonden door de NCRV mocht protestante Hansje van zijn moeder niet gaan kijken naar deze onzin, die de kinderen verkeerd beïnvloedde. Swiebertje!

Deze dagen werd door Beeld & Geluid bekendgemaakt dat Swiebertje het allerleukste programma aller tijden is. Daar ben ik het 100% mee eens! Swiebertje was op televisie van 1955 tot 1975. Swiebertje werd gespeeld door Joop Doderer en naar hem is het ‘Swiebertje-effect’ genoemd. Dat betekent dat wat je ook aantrekt of op je hoofd zet, de mensen zien, als ze jou zien, gewoon Swiebertje!

In 1973 hebben wij met onze festivalorganisatie in Druten een optreden geregeld in de nieuwe sporthal met een compleet toneelspel door Joop Doderer (Swiebertje), Riek Schagen (Saartje) en Lou Geels (Bromsnor). Saartje, Bromsnor en de burgemeester waren al een tijdje bezig toen ze een deur openmaakte waar de held in zat, Swiebertje. Vanaf dat moment was de zaal een heksenketel. 1200 Maas & Waalse kindjes deden toen wat ze jaren later ook zouden doen bij Doe Maar. Gillen en 1000 keer de naam van hun held roepen die zich heerlijk dommig gedroeg. Ik heb daar nog prachtige foto’s van. Een jaar later hadden we de Fabeltjeskrant, ook mooi!

Twintig jaar was Swiebertje op de televisie. Hij versleet drie burgemeesters en twee Saartjes maar Bromsnor was er altijd bij door Lou Geels.

Veel mensen hebben deze dagen zich afgevraagd: Zegt Swiebertje nou “Un kopjen koffie” of zegt hij “Un kopjen kofjen”.                          

Jan van As