‘Krankzinnig bevonden’- lezing historicus Stef Coenen in Grave

GRAVE - Stef Coenen uit Oeffelt onderzocht de leefomstandigheden en ervaringen van mensen met een beperking die verbleven in de Rijks Psychiatrische Inrichting in Grave, het RPI. “Ik wilde niet alleen het medische verhaal vertellen, maar ook kijken naar de beleving van de patiënten”, vertelt Coenen: “Wat vonden zij van hun verblijf? Waren ze eenzaam? Wilden ze naar huis?” Op initiatief van Stadsmuseum Grave vertelt Coenen over het onderzoek op maandag 21 september om 19.30 uur in Bibliotheek Grave.

Coenen is afgestudeerd aan de Radboud Universiteit en werd in 2022 uitgeroepen tot Jonge Historicus van het Jaar. Hij voltooide in Nijmegen de bachelor Geschiedenis en de master Geschiedenis en Actualiteit. Van 2022 tot 2023 richtte hij zich op de toegankelijkheid van de publieke sector voor mensen met een beperking. Hierna deed hij onderzoek naar disability history en disability erfgoed. Tussen september 2025 en januari 2026 was Coenen fellow bij het Brabants Historisch Informatiecentrum, het BHIC. Naast onderzoeker is Coenen bestuurslid en hoofdredacteur van de Historische kring Land van Cuijk en secretaris van Stichting Heem en Historie Oeffelt.

Coenen keek in het kader van zijn onderzoek naar 2.200 patiëntendossiers en nam er 50 onder de loep. Dagboeken vond hij niet, hij moest het doen met dossiers en aantekeningen van artsen en verpleegkundigen.

Aan het einde van 1898 werd in Grave het Rijks Krankzinnigengesticht geopend voor 100 ‘rustige vrouwelijke krankzinnigen’ om de overvolle inrichting in Medemblik te ontlasten. Later zou in Eindhoven een nog groter gesticht gebouwd worden waardoor 2 van de 3 inrichtingen zich in Brabant bevonden. Meer dan 70 jaar werd zorg geboden in wat eerst nog het Rijks Krankzinnigen Gesticht heette. Bij velen zijn de katholieke instellingen zoals Huize Padua wel bekend, maar over de rijksinstellingen is nauwelijks geschreven. Achter de gesloten deuren van de inrichting, in zalen met 10 tot wel 20 bedden, waren allerlei vrouwen opgenomen; vrouwen met onder andere psychoses, dementie en epilepsie. Coenen ging op onderzoek uit. “Er werd goed gezorgd voor de mensen in de instelling, maar na 1973 werd voor een andere aanpak in de psychiatrie gekozen en ging de instelling in Grave dicht.” Op dit moment is in het gerestaureerde gebouw Ovum en Nidum (lifestyle, evenementen, hotel/restaurant) gevestigd.

Toegangskaarten voor leden van het Stadsmuseum, bieb en Sociëteit kosten 5 euro. Anderen betalen 7,50. Opgeven graag via https://biblioplus.op-shop.nl.