Acht legendes van de blues

Ontstaansgeschiedenis van de bluesmuziek

Ontstaan tussen 1860 en 1900 vindt de blues zijn oorsprong in de muziek die slaven uit Afrika maakten in met name het zuiden van de Verenigde Staten. Muziek maken met elkaar of alleen, met of zonder instrumenten, was voor de slaven vaak de enige manier om hun lijden uit te drukken en te verzachten. Omdat deze muziek een melancholische toon en inhoud had, werd ze ‘blues’ genoemd. De aanduiding ‘blue’ voor rouw is afkomstig uit de zeilscheepvaart. Als een schip tijdens de reis zijn kapitein of een andere officier verloor, voerde het voor de rest van de reis een blauwe vlag en werd een blauwe band rond het hele schip geschilderd alvorens de thuishaven binnen te lopen.

Toen de nakomelingen van slaven rond 1914 vanuit het zuiden naar de steden in het noorden trokken (onder andere Chicago en Detroit), kreeg de blues een meer ‘stedelijk’ geluid, dat vanaf de jaren dertig voornamelijk gekenmerkt zou worden door het gebruik van elektrisch versterkte instrumenten. Deze meer up-tempovariant van de blues zou later de weg bereiden voor rhythm-and-blues en rock-’n-roll. Rock-’n-rollmuziek drong de blues enigszins naar de achtergrond, maar in de jaren zestig en zeventig leefde het genre op doordat Britse (blanke) rockmuzikanten als Eric Clapton, de Rolling Stones en Led Zeppelin opnieuw blues gingen spelen. \n

Leven van alledag
De blues vertelt over het leven van alledag. De nadruk daarbij ligt op negatieve gebeurtenissen, bijvoorbeeld ongeluk in de liefde. Door het zingen van de blues hoopt men troost voor deze problemen te vinden, naast de kracht om er weer bovenop te geraken. Een bluesmuzikant schuwt controversiële thema’s zoals alcohol, seks en geweld niet. De oude bluesteksten waren vrijwel nooit protesterend, maar juist berustend. Ze gaan over de liefde tussen man en vrouw, over huis en haard, de zorgen, het slechte onderwijs, het zware werk en de discriminatie. De tekst bestaat meestal uit drie regels waarvan de eerste twee (ongeveer) hetzelfde zijn en de derde een afsluiting vormt. Ook de melodie is opgebouwd uit drie zinnen. De eerste twee lijken op elkaar en de derde wijkt af.

Robert Johnson
Een van de invloedrijkste Amerikaanse bluesartiesten aller tijden is Robert Johnson (1911-1938). Hij is geboren in Mississippi. Hoewel hij slechts 27 werd, maar twee opnamesessies heeft gedaan en maar een twintigtal songs naliet, is hij Johnson hét voorbeeld voor veel blueszangers en -gitaristen. Het blad Rolling Stone plaatste hem in 2003 op plaats vijf van de meest gewaardeerde gitaristen aller tijden. Zijn belang voor de muziekgeschiedenis ligt in de mix die hij maakte van bestaande Deltablues en andere invloeden. Kenmerkend is de ritmische, doorrollende gitaarmuziek. Tijdens zijn leven speelde Johnson met latere bluesgiganten als Muddy Waters en Howlin’ Wolf.

Muddy Waters
Een andere blueslegende is de Amerikaan Muddy Waters (1913-1983). Op zijn zevende begon Muddy met een mondharmonica en trok daarmee veel bekijks als hij midden op het plein een deuntje speelde. Later, op zeventienjarige leeftijd, verruilde hij zijn mondharmonica voor een gitaar en speelde op lokale feesten. Op zijn dertigste verhuisde hij naar Chicago, waar hij de akoestische gitaar aan de wilgen hing en zich richtte op de elektrische gitaar. Samen met Little Walter, Jimmy Rogers en Otis Spann begon hij een band waarin hij zijn elektrische gitaar liet zingen. Mick Jagger en Keith Richards vernoemden hun band naar het nummer Rollin’ Stone van Muddy Waters.

T-Bone Walker
T-Bone Walker (1910-1975) was een Amerikaans bluesgitarist en tevens een van de meest invloedrijke muzikanten van het begin van de twintigste eeuw. Walker was de zoon van een Afrikaanse Amerikaan en een Cherokee. Als jonge man ontmoette hij Blind Lemon Jefferson, een andere grote blueslegende, die hem muziek leerde. Zijn elektrische gitaarsolo’s waren een van de eerste die men kon horen op moderne bluesopnames, en zijn vandaag nog een standaard. Walkers spel beïnvloedde onder anderen Chuck Berry en Jimi Hendrix. T-Bone Walker is in 1980 opgenomen in de Blues Hall of Fame en in 1987 in de Rock and Roll Hall of Fame.

Blind Lemon Jefferson
was een andere invloedrijke blueszanger en gitarist. Jefferson (1897-1929) nam ongeveer honderd nummers op tussen 1925 en 1929 en maakte 43 platen. Hij was een van de meest populaire blueszangers in de jaren twintig en volgens sommigen een van de grootste zangers in de geschiedenis van de blues. Jefferson had grote invloed op de volgende generatie blueszangers en gitaristen, zoals Leadbelly, met wie hij in Dallas TX een tijdje samenspeelde.

John Lee Hooker
Bluesgitarist en -songwriter John Lee Hooker (1917-2001) hanteerde tijdens zijn leven verschillende stijlen. Hij geldt als een belangrijke vernieuwer van de blues. Bekende nummers van Hooker zijn onder andere Boom Boom en I’m In The Mood.

Hoewel John Lee Hooker een belangrijk deel van zijn carrière woonde en werkte in Detroit wordt hij niet meteen geassocieerd met de Chicago-stijl, die lang de muziekscene in de grote noordelijke steden van de VS domineerde. Hooker staat vooral bekend als vertolker van een aantal zuidelijke bluesstijlen, beter bekend onder de verzamelnaam Deltablues, met veel invloeden van country en folk.

BB King
Een van de grootste bluesartiesten aller tijden is zonder twijfel BB King (1925). King werd geboren in Mississippi en raakte reeds vroeg in de ban van zwarte muzikanten als T-Bone Walker en Lonnie Johnson. Snel ontwikkelde King zijn eigen muzikale vaardigheden in de kerk bij het zingen van gospel. In de jaren vijftig werd BB King een van de belangrijkste namen in de rhythm-and-bluesmuziek met een imposante lijst van hits zoals The Thrill Is Gone, You Know I Love You en Every Day I Have The Blues. In 2004 werd aan King een eredoctoraat overhandigd van de Universiteit van Mississippi.

Stevie Ray Vaughan
Geïnspireerd door zijn oudere broer Jimmie begon Stevie Ray Vaughan (1954-1990) al op jonge leeftijd gitaar te spelen. In 1972 stopte hij met studeren om zich volledig te kunnen concentreren op muziek, naar eigen zeggen zijn enige uitweg. In 1982 werd Stevie Ray tijdens het Montreux Blues Festival opgemerkt door David Bowie. Deze was zo onder de indruk van Vaughan dat hij hem vroeg mee te werken aan zijn nieuwe cd Let’s Dance. Na datzelfde optreden bood Jackson Browne zijn opnamestudio aan waar het eerste album van Double Trouble werd opgenomen. Voor de band het begin van een internationale carrière. In 1990 nam Vaughan samen met broer Jimmie een cd op, Family Style. Dit was een van de laatste hoogtepunten in zijn leven. Hij stierf op 27 augustus 1990 op tijdens een helikopterongeluk.

Jimi Hendrix
Jimi Hendrix (1942-1970) geldt als de spilfiguur in de evolutie van de elektrische gitaar. Hij werd bekend door zijn virtuoze, flamboyante spel en het gebruik van nieuwe akkoorden, feedback en vernieuwende opnametechnieken. Hendrix maakte van de elektrische gitaar een enorm populair en aanvaard muziekinstrument waar hij op het podium als het ware mee stond te toveren. Wat Hendrix met een gitaar deed, was een fenomeen. Hendrix begeleidde artiesten als BB King, Little Richard, Jackie Wilson en The Isley brothers. Hij werd ontdekt door de basgitarist van The Animals en kreeg de kans om zelf op te treden. Dat deed hij aanvankelijk met The Jimi Hendrix Experience, waarbij hij ritmisch werd ondersteund door bassist Noel Redding en drummer Mitch Mitchell. Daarmee kende hij verschillende hits als Hey Joe en Voodoo Child. Het optreden van Jimi Hendrix tijdens Woodstock, in 1969, is een hoogtepunt in de muziekgeschiedenis. Hendrix was een perfectionist en had zo’n 300 onafgewerkte nummers liggen na z’n dood in 1970.