Eindelijk duidelijkheid; plannen op Visioterrein Grave kunnen ontwikkeld worden

Door Annelies Graafsma

GRAVE - “De laatste graafwerkzaamheden op het Visioterrein aan de Elisabethstraat in Grave geven eindelijk duidelijkheid over waar de oorspronkelijke vestingmuren en het bastion uit 1688 liggen. En dat is belangrijk nieuws”, zegt wethouder David Sölez. (foto: Paschal Noor)

“Nu we dit weten en de draagkracht van de vestingmuur en hun fundamenten kunnen bepalen, kunnen we werken aan een opbouw”. Hoe, en vooral met welk materiaal de ‘nieuwe’ vestingwerken worden opgebouwd, is nog de vraag. Het architectenbureau West8 (ontwikkelde de Vestingvisie Grave, red.), kan met de onderzoeksresultaten aan de slag. Een belangrijk onderdeel van de vestingvisie is namelijk, dat de vroegere vestingwerken van Grave gedeeltelijk hersteld worden, of op een andere manier zichtbaar gemaakt worden.

Sölez: “Er liggen al uit de tijd van de gemeente Grave plannen om het Visioterrein aan de Elisabethstraat te ontwikkelen. De gebouwen van Koninklijke Visio zijn jaren geleden gesloopt en het terrein wordt nu als park gebruikt door de inwoners. Wat we gaan doen is een reconstructie realiseren van de vestingmuur met een gracht erachter. Op het voormalige Bastion Hartenaas gaan we 200 parkeerplaatsen realiseren en later, maar in dezelfde fase van het project, gaan we werken aan de Brugpoort en een fietspad over het terrein. Wat we gezien hebben is dat de vestingmuur op houten funderingspalen staat, waarvan een in slechte staat. Verder zien we dat er op de ene plek meer is afgebroken dan op een andere plek. Ook is het duidelijk dat latere bouwwerken dwars door de vestingwerken zijn gegaan, we vonden zelfs een riolering tegen de muur aan. Ook zijn er grote verschillen in hoogtes, dieptes en in diktes van de gevonden muurresten.”

Het onderzoek dat nu is verricht is zeker niet het eerste. Er zijn meerdere keren grondonderzoeken gedaan. Er zijn proefsleuven gemaakt, er is grondradar-onderzoek gedaan en pas nu is onder toezicht van archeologen aan ‘blootlegging’ gedaan. Waarom niet eerder? “In eerste instantie dachten we dat we er met de kennis die we hadden over de vestingmuur er met het sleuven graven wel uit zouden komen. Het is ook een goedkopere variant van onderzoek”, zegt Sölez.

Stadsarcheoloog Johan van Kampen voegt toe: “Met de proefsleuven wilden we vooral te weten komen of de resten van de muur er nog lagen, en op welke diepte, wat ligt. Je kunt niet zomaar een groot gat graven in het landschap. Door eerdere bouwresten waren de resultaten van het sleuvenonderzoek niet eenduidig; we zijn toen overgegaan op ‘grondradar’. Uit de resultaten daarvan werd meer duidelijk over de verschillende fases van bouwwerken in de bouwgeschiedenis. Buro West8, dat al op dag twee van de blootlegging aanwezig was, had het ‘blootleggen van de muren’ nodig om de kwaliteit van de vestingmuur en het bastion te kunnen beoordelen.””En dat blootleggen heeft ons nu echt de duidelijkheid gegeven die we nodig hadden”, vertelt Sölez.

Er is duidelijkheid maar wat is het vervolg?
“Nu het duidelijk is, waar het bastion Hartenaas ligt en als we de draagkracht van de vestingmuur echt kennen, kunnen we een keuze maken voor het materiaal dat we gaan gebruiken voor de opbouw. Het resultaat van het onderzoek naar de sterkte van de fundamenten is redelijk positief. Bij het ontgraven komt veel grond vrij. Die wordt op een plaats gelegd waar later een verhoging in het landschap komt. Zo kun je je al een beetje een voorstelling maken van hoe het terrein er straks uit zal zien.

Voor de muren van de vestingwerken en de gracht lag vroeger het zogeheten schootsveld. Dat lag wat lager in het landschap. De auto parkeren op het Visioterrein kan nu ook, maar het belang van een groter en een beter gefaciliteerde parkeerplaats wordt nog groter nu de nieuwbouw in de Oliestraat en aan de Oude Haven steeds verder vordert. In restauratie van de vestingwerken wordt de noodzaak voor parkeerplaatsen ingepast”, zegt Sölez.

Archeologen
Het werk wordt begeleid door archeologen, zegt Johan van Kampen. “Je kunt van alles verwachten tijdens zo’n ontgraving. Een deel van de oude vestingmuur is al te zien, net als een hoek van een bastion. Er zijn ook fundamenten en de riolering van het voormalige rustoord gevonden. Deze riolering ligt zeer dicht tegen de vestingmuur aan en loopt volgens ingewijden vanaf de Oude Haven naar de Hampoort. We zullen hem op meerdere plekken tegenkomen, denk ik. Bezoekers kunnen langs de ontgraving wandelen, maar wel langs de hekken, je ziet dan voldoende, dichterbij is gevaarlijk. Welke vorm de gracht krijgt is nog onderwerp van gesprek.”

Mammoetboom
David Sölez: “We konden lange tijd niet vooruit met onze plannen en we worden daarbij ook nog eens beperkt doordat er maar in een bepaalde periode van het jaar in de grond gewerkt mag worden (voorschrift Waterschappen, red.). Maar, nu kunnen we het plan oppakken! Er speelt van alles. We denken aan waterberging, we willen flora en fauna beschermen, maar focussen ons nu eerst op het Bastion Hartenaas en de parkeerplaatsen op twee hoogtes en iets van de Elisabethstraat af. Belangrijk voor veel mensen is dat we de Mammoetboom laten staan.”