Schijf - Column Freddy Klooté

Hij is er weer. Nee, niet het Monster van Loch Ness, maar veel erger nog: De schijf van vijf. Al de derde uitgave sinds de eerste in 1953. Een uitgave van het Voedingscentrum en “gebaseerd op een stevig wetenschappelijk fundament”. 1953: nog geen decennium na de oorlog. De mensen waren blij met alles wat ze te eten kregen. Er werd zoveel mogelijk rondom het huis gekweekt om “ons dagelijks brood” te kunnen betalen. Groente en fruit in de tuin, maar ook varkens werden gehouden. En door een deskundige geslacht. Opgegeten door nog steeds wat hongerige magen. En dan komt er een club deskundigen met een schijf met vijf soorten voedsel die je elke dag en/of elke maaltijd tot je moest nemen. Ik was toen negen en kan me niet herinneren dat die eerste schijf veel belangstelling had. Er waren ook vijf vakjes in de cirkel. Uit elk vakje moest je iedere dag iets consumeren. Er was ook een vakje waaruit je elke dag moest eten: groenten, fruit en aardappelen, kaas en vlees óf vis, of en óf peulvruchten. Voor mensen met een tuin net iets simpeler dan iemand zonder tuin. Voor de jeugd en de zwangere vrouwen stond dagelijks levertraan op het menu. Niet bepaald iets om met weemoed aan terug te denken.

In 2004 kwam de volgende editie van de schijf van vijf. Het ging toen niet meer alleen wat we nuttigden, maar het begrip duurzaamheid kwam om de hoek kijken. Alles wat we aten kwam onder het vergrootglas van het Voedingscentrum te liggen. We moesten niet alleen zorgen dat we te eten kregen, nee, het was ook belangrijk om te weten hoeveel ruimte je schnitzel had gehad, of de vraag waar je zalmmoot had gezwommen. Het zou op het etiket te lezen zijn. Ik vermoed dat de klanten meestal naar de prijs keken.

En sinds 9 april hebben we kennis kunnen nemen van de nieuwste schijf van vijf. Veel is hetzelfde gebleven, wat de indeling van de schijf betreft. Maar de aanbevolen hoeveelheden vlees, kaas en peulvruchten zijn flink aangepast. Het gaat nu niet meer om alleen om onze gezondheid, maar vooral om de duurzaamheid. Een voorbeeldje: bij de vorige schijf “mochten” we nog 500 gram vlees per week verorberen. Nu is dat 300 gram geworden, waarvan 100 gram rood vlees. 100 gram, dan moeten de ramen dicht anders waait dat van je bordje. En zo gaat het ook met kaas: 20 gram per dag in plaats van de 40 gram uit de vorige schijf. Kortom, alles wat met dieren (koeien) te maken heeft wordt in het verdomhoekje geschoven. Plantaardig krijgt de voorkeur. De online tool van het Voedingscentrum is ook verder uitgebreid. Je kunt daar ook kiezen voor een advies zonder vlees. Kortom: alles voor duurzaamheid. Maar ja, zijn we dat niet al een beetje gewend? In ons hele leven wordt dit dagelijks ingeprent. Gelukkig is het (nog) geen verplichting. Dus ik laat de weegschaaltjes nog steeds achterin de kast staan. En voor wie binnenkort een feestje heeft: je weet het nu wat wel/niet goed is voor het milieu, eh…je gezondheid.

Freddy Klooté