Toeristische Gids 2016

Bossen, heidevelden, beekjes en wijstgronden

De Maashorst: Brabants grootste aaneengesloten natuurgebied

Door De redactie

REGIO - De Maashorst, gelegen in de gemeenten Landerd, Bernheze, Oss en Uden, is het grootste aaneengesloten natuurgebied van Noord-Brabant. Het gebied telt ruim 3.500 hectare aan veelzijdige natuurpracht. Variërend van heidevelden, naald- en loofbossen tot kabbelende beekjes en wijstgronden.

Natuurgebied De Maashorst biedt een bijzonder gevarieerd natuur- en cultuurlandschap. Het verrassende groene hart van Brabant trakteert bezoekers op prachtige bossen en heidevelden, indrukwekkende stuifduinen, vennen, weiden en spannende kronkelbeekjes. Een grote afwisseling in flora en fauna.
De Maashorst ontstond toen de rivier de Maas hier tijdens de laatste ijstijd stroomde. Toen was het nog een breed meanderende rivier, die grof, grindrijk zand achterliet in haar stroomgebied. Wandelend door Natuurgebied De Maashorst, zien we nog altijd veel van de stenen die de rivier heeft afgezet.

Honderdduizend jaar geleden
Maar hoe kan de Maas dan verdwenen zijn? Dit komt doordat er meer dan honderdduizend jaar geleden breuken in de aardkorst ontstonden. Sommige delen van de aardkorst werden daarbij omhoog geduwd. Deze hoger gelegen delen zijn nog altijd duidelijk in het landschap terug te vinden. We noemen dit een horst. Het lager gelegen gebied dat er naast ligt, noemen we een slenk. Natuurgebied De Maashorst ligt op zo'n langgerekte breuk, waar de aardkorst met ruim vier meter verschil omhoog gedrukt is. Het hoogteverschil is nauwelijks te zien, maar de breuk is nog wel te herkennen aan de bedekking van de aardkost. Op de horsten zien we grind en soms zelfs grote keien. De slenken zijn volgestoven met fijn dekzand.
Door de verschuiving van de ondergrond loopt het grondwater moeilijk weg bij een breuk. Het water wordt daardoor bij de horst omhoog gestuwd. Zo komt het dat in De Maashorst de hoger gelegen gronden natter kunnen zijn dan de lager gelegen delen. We noemen dit de wijstgronden.

Maashorstboeren
Natuurgebied De Maashorst is de leef- en werkomgeving van veel agrariërs. Ook zij hebben hun hart verpand aan alle natuurpracht die hier voor het oprapen ligt. Agrarische ondernemers werken dan ook hand in hand met de natuur.
In 2002 verenigden ondernemers en bewoners in het gebied van De Maashorst zich in Agrarische Natuurvereniging De Maashorstboeren. Doel van de vereniging is om zelf actief een bijdrage te leveren aan de toekomst van De Maashorst, met een juiste balans tussen mens, natuur en economische belangen als leidraad.
Inmiddels heeft deze vereniging vele activiteiten opgestart. Zo kan men wandelen over boerenland, zijn gasten welkom op vele boerderijcampings en kunnen belangstellenden kennismaken met het boerderijleven dankzij de rondleidingen in de stal. Bezoekers kunnen ook zelf aan de slag: koeien melken, eieren rapen, asperges steken, aardbeien plukken of kijken hoe de varkens een modderbad nemen. Veel ondernemers verkopen tevens verse en streekeigen producten.

Fietsen en wandelen
Natuurgebied De Maashorst leent zich uitstekend voor korte of lange fietstochten. Er is een uitgebreid fietsenknooppuntensysteem van de VVV. Daarnaast biedt De Maashorst vele wandelroutes. Sinds 2006 kan men ook wandelen over boerenland en op het erf pauzeren voor het proeven van een glaasje verse koeienmelk.
Ook het edele ros voelt zich in De Maashorst helemaal thuis. De ruiterpaden van sluiten aan op het euregio-ruiterpadennet.

Architectuurfietsroute Uden
Deze fietsroute voert langs monumentale én moderne gebouwen in Uden, zoals Birgitessenklooster, Petrus- en Pauluskerk, Molen van Jetten, Medi-park, Studiehuis Udens College en Woontoren De Wel. De route is verkrijgbaar bij VVV Uden voor 1,50.

Bossche School-fietsroute
Deze fietsroute voert langs diverse gebouwen, gebouwd volgens de Bossche School Architectuur, veelal in de kernen van de dorpen die op de route liggen. De tocht gaat door de dorpen Schaijk, Herpen, Huisseling, Ravenstein, het gehucht Keent, Grave, Velp, Reek en Zeeland. De verbindingsroute gaat door prachtige landschappen zoals de Maasdijk, door een overlaatgebied en langs bosranden en zanduinen. Verkrijgbaar bij VVV Landerd voor 3,50.

Natuurcentrum De Maashorst
Natuurcentrum De Maashorst is gevestigd in een historische boerderij, middenin natuurgebied De Maashorst. In het natuurcentrum is de tentoonstelling 'Bewogen landschap in beweging' te bezoeken. Hier leert men alles van de ontstaanswijze van dit bijzondere gebied. Ook voor de kids is de tentoonstelling bijzonder. Wat zij hier zien, kunnen zij zelf in de praktijk brengen op het erf van het natuurcentrum. Zo komen de kinderen terecht in een doolhof met sporen, kunnen zij in een uitkijktoren vogels spotten of in de dassenburcht kruipen. Terwijl de kinderen zich uitleven, kunnen de ouders genieten op het terras.
Natuurcentrum De Maashorst organiseert het hele jaar door allerlei natuuractiviteiten voor jong en oud. Op de website www.natuurcentrumdemaashorst.nl staat een overzicht van de maandelijkse activiteiten.

Grote grazers
Vanaf 2016 grazen er wisenten in De Maashorst. Samen met Exmoor-pony's, taurossen en talloze kleine grazertjes zoals kevers, hazen en reeën geven ze het landschap vorm. De tauros is een kruising van verschillende soorten zeldzame runderen. De Exmoor-pony is een paard dat nauw verwant is aan het uitgestorven Europese wilde paard.
Sinds het voorjaar van 2016 lopen er 13 wisenten in een gebied van 200 hectare, waarin ze kunnen wennen aan hun nieuwe omgeving. Dit gebied is het eerste jaar alleen toegankelijk met begeleide excursies, maar er is een goede kans om de dieren te aanschouwen vanaf een aantal plekken bij het raster. Aan de Udensedreef is hiervoor een verhoogd uitkijkpunt aangelegd.

|Doorsturen