Ravenstein

Een beschouwing van Theo van Duren over de strijd rond de Sint Luciakerk bij het verschijnen van het prachtboek van Martin Jan van Mourik: Het Loterijfonds en de Sint Luciakerk te Ravenstein (1729 – 2021)

De eeuwige strijd tussen estheten en knurften

Door Theo van Duren

RAVENSTEIN - Weer levert Martin Jan van Mourik een boek af waar je als lezer pagina na pagina van zit te genieten. Want als Van Mourik over geschiedenis schrijft, gaat het over mensen van vlees en bloed. Over mensen met dromen en idealen. Meeslepende verhalen over hertogen, jezuïeten, calvinisten en over hemzelf; Ravensteiner in hart en nieren die zich innig verbonden voelt met zijn stad en zijn Sint Luciakerk. Het is de ene keer lachen, dan weer een traantje wegpinken van ontroering om vervolgens samen met de schrijver in razernij te geraken over de kuiperijen en de botte liefdeloosheid waarmee een pastoor en een parochiebestuurder de Sint Luciakerk met haar rijke historie en ontelbare kunstschatten opofferen voor geldelijk gewin. De neiging om dit duo met pek en veren besmeurd de grens van ons land over te gooien, kun je als lezer met enig gevoel voor schoonheid en rechtvaardigheid nauwelijks onderdrukken. Anders gezegd: dit boek gaat over de eeuwige strijd tussen estheten en knurften. Een strijd die zelden in der minne wordt geschikt. Want waar bij estheten het streven naar schoonheid hun handelen bepaalt, is het bij knurften de rekenmachine. En de pest is, in dit tijdsgewricht zijn de knurften de baas.

Loterijfonds
Dat was vroeger anders. Toen waren de estheten de baas. In ons land waren dat de Beierse hertogen van Pfalz-Neuburg. Zij bouwden schitterende paleizen in Neuburg, Mannheim en Düsseldorf, gaven Mozart opdracht om een opera te componeren en stelden Rubens aan als hofschilder. Het was de machtige hertog Karl Philipp die gehoor gaf aan de wens van de Ravensteinse advocaat-fiscaal Johan van Willigen om een loterijfonds op te richten. Daarmee moest de bouw van een nieuwe kerk worden gefinancierd. Dat kon geen doorsnee kerkje worden. De hertog ondersteunde op alle fronten de Rooms Katholieke contrareformatie. Als heer van Ravenstein wilde hij een helder signaal afgeven aan de ketterse Hollanders en liet midden in vijandig calvinistisch gebied pontificaal een barokke kerk bouwen. Hiermee werd de Sint Luciakerk hét symbool van de godsdienstvrijheid in het Land van Ravenstein.

Martin Jan van Mourik
Datzelfde Loterijfonds bestaat nog steeds. En de voorzitter is, u raadt het al, Martin Jan van Mourik. Dat is een estheet van het bijzondere soort, want hij streeft behalve het schone, ook het goede en het ware na. Als emeritus hoogleraar notarieel en privaatrecht is het zijn vak om de waarheid te achterhalen. De Hollanders schakelen hem regelmatig in om schimmige zaken rondom onder andere het Kroondomein aan het licht te brengen en alleen al bij het horen van zijn naam beginnen de Oranjes direct met het verbranden van documenten. Van Mourik heeft altijd gelijk als hij zijn bevindingen wereldkundig maakt. En dat laat hij weten ook. Het wordt hem zelden in dank afgenomen maar dat deert hem niet. Want, zo zegt hij zelf: “Ik ben niet op aarde om vrienden te maken”.

De Sint Luciakerk
Eeuwenlang waakt het Loterijfonds zorgeloos over de Sint Luciakerk. Tot enkele in Ravenstein volkomen onbekende Schaijkse parochiebestuurders, pastoor Spiertz en bouwkundige Harrie Boot, kenbaar maken dat ze uitgerekend de belangrijkste kerk van de parochie samen met de pastorie gaan verkopen. Ze treden noodgedwongen in overleg met voorzitter Van Mourik, want daar kun je onmogelijk omheen. Een schijnoverleg, zo blijkt achteraf. Het parochiebestuur wil namelijk niet alleen van de kerk af, maar ook van de eredienst. Hetgeen betekent dat er geen missen, doop-, trouw- en rouwplechtigheden meer kunnen plaatsvinden, dat het interieur van de kerk wordt gestript en alle kunstschatten verwijderd. Het orgel, de preekstoel en de calvariegroep blijven behouden omdat ze aan het gebouw geklonken zijn. In de wetenschap dat ze dat niet rond gaan breien met Van Mourik en het Loterijfonds, gaat het parochiebestuur al een half jaar eerder(!) heimelijk in gesprek over de verkoop van kerk en pastorie met de ondernemers Cor Strik en Frans van Haeren.

De bom barst als met een smoes de besprekingen tussen het parochiebestuur en het Loterijfonds worden afgebroken, waarbij en passant een subsidie van 2 miljoen euro voor restauratie van de Sint Luciakerk wordt weggegooid. In juni 2020 wordt officieel bekendgemaakt dat de verkoop van pastorie en Sint Luciakerk is beklonken en dat de kerk per 1 juli blijvend aan de eredienst zal worden onttrokken. In een kettingbeding is vastgelegd dat de kerk nimmer meer voor religieuze doeleinden mag worden gebruikt. Dit alles is geregeld zonder enig overleg met de parochianen, zodat van een volgens het kerkelijk wetboek vereiste ‘zorgvuldige procedure’ geen sprake is.

Horecadecor
In een fraai vormgegeven brochure die verspreid wordt in heel Ravenstein presenteren Cor en Frans hun plannen. In de pastorie wordt een gezinshuis gevestigd en de Sint Luciakerk willen ze bestemmen voor cultureel/maatschappelijke activiteiten, bedrijfsfeesten en concerten met spijs en drank. Met mogelijk de beste bedoelingen wordt een monument van onschatbare waarde gedegradeerd tot horecadecor. (En let wel: voor het ensemble van pastorie, tuin en kerk hoeft slechts 744.999 euro te worden betaald. Terwijl aanvankelijk voor alleen de pastorie met tuin in een advertentie 1,4 miljoen euro werd gevraagd. “Hoe zit dat?”, vraagt Van Mourik zich af.

Kunstroof
Uiteraard tekent het Loterijfonds bezwaar aan bij de bisschop. Reden voor het parochiebestuur om tegen alle regels in en met grote haast de kerkschatten in de stromende regen af te voeren. Het is de grootste kunstroof uit de geschiedenis van ons land. Nadat het bezwaar door de bisschop is verworpen, wordt beroep aangetekend bij de Congregatie voor de Clerus. Een club waar estheten noch waarheidvorsers het voor het zeggen hebben, want het beroep wordt niet gehonoreerd. De laatste hoop is nu gevestigd op de Apostolische Signatuur in Rome. Een soort Raad van State die oordeelt of de procedure op juiste wijze is doorlopen. Dat is zeer zeker niet het geval, dus er is een gerede kans op succes.

Enorme schade
Hoe het ook afloopt, vast staat dat er volkomen onnodig enorme schade is aangericht en veel leed is veroorzaakt door onze zielenherder uit Schaijk. En er ligt nog een berg chagrijn in het verschiet voor iedereen die de Sint Luciakerk een warm hart toedraagt. Dat geldt zeker ook voor Cor en Frans. Die zijn er ingetuind. Harrie Boot, vastgoedman van de parochie, heeft nagenoeg zijn hele werkzame leven gewijd aan de zorg voor monumenten. Het is raadselachtig waarom hij van estheet is veranderd in knurft, maar hoe dan ook, niemand weet beter dan hij dat de Sint Luciakerk enig is in haar soort en hoort tot de best beschermde monumenten van het land. Harrie weet dat er nooit of te nimmer een keuken kan worden gebouwd in de sacristie boven de kindergraven. Zoals hij ook donders goed weet dat er geen balkon met glazen balustrade voor het orgel wordt geplaatst. Want zelfs de klank van dit rijksmonument is beschermd. En je kunt erop wachten; elke aanvraag, zelfs voor het kleinste verbouwinkje, zal leiden tot een stortvloed aan procedures die telkens opnieuw tot aan de Raad van State zullen worden gevoerd.

De Sint Luciakerk is gebouwd om kerk te zijn en leent zich niet als verdienmodel voor horeca-activiteiten. Want hoeveel mensen scheppen er genoegen in om te dansen op het graf van Johan van Willigen? En wie kan er oprecht genieten van een tournedos met een goed glas wijn als achter je een man in deplorabele toestand aan een kruis hangt en maar wat graag een vorkje had meegeprikt?

Conclusie
Conclusie: op schandalige wijze wordt door de Schaijkse snoodaards Spiertz en Boot de Ravensteinse gemeenschap een uniek monument ontnomen. En Cor en Frans hebben voor weinig geld een heel groot probleem gekocht. Ze mogen wensen dat er in de Apostolische Signatuur te Rome meer estheten zitten dan knurften zodat de eredienst voor de Sint Luciakerk behouden blijft. Dan zijn ze verlost van het kettingbeding en van onzegbaar veel narigheid. Het zou een zegen zijn voor de stad. Want waar nu een langdurige en diepe verdeeldheid dreigt, kan dan eensgezind worden samengewerkt om de Sint Luciakerk naast de sacrale bestemming een wereldlijke functie te geven waar iedereen blij mee is. Daarmee kan een inktzwarte bladzijde in de historie van onze stad worden omgeslagen. Een bladzijde waarover Van Mourik in zijn slotwoord zeg:

“Hopelijk zal de geschiedenis de daders en hun handlangers, van wier identiteit in dit boek geen geheim wordt gemaakt, nimmer vergiffenis schenken. Zeker, dat is geen christelijke gedachte maar Onze Lieve Heer zal deze zijn dienaar barmhartig vergeven.”

Hoewel ik doorgaans vergevingsgezind ben, sluit ik me hier hartgrondig bij aan.

En tot slot, koop dit boek bij:
* Toeristisch Informatiecentrum Ravenstein
* Derijks Boekhandel Oss
* The Read Shop Schaijk.
info@loterijfondsravenstein.nl 

Theo van Duren

|Doorsturen

Uw reactie


Arenalokaal in beeld

Laatste nieuws



Vacatures

Specials

Ondernemend nieuws

Faillissementen

Jouw Arena

Meest gelezen

Laatste reacties