Zeeland

Udense genealoog Wim Rovers doet onderzoek naar Brabantse emigranten

Door De redactie

Zeelanders in het buitenland

In 1845 breekt in Ierland de aardappelziekte uit. Een jaar later waait deze ziekte ook over naar het Europese vaste land. Hierdoor mislukken vrijwel alle aardappeloogsten, een regelrechte ramp. Dit leidt tot veel armoede. Veel boeren in Noordoost-Brabant besluiten hun geluk elders te zoeken, verkopen hun hele hebben en houden en emigreren naar Noord-Amerika.

De Udense Wim Rovers, die al meer dan veertig jaar onderzoek doet naar dit onderwerp, is een wandelende encyclopedie. “Formeel begon de grote emigratie pas in 1848”, weet hij, “maar in 1847 vertrok er ook al een grote groep, onder wie vier Zeelanders, onder leiding van Christiaan Verwayen vanuit Nijmegen naar New Orleans. Zij kwamen daar op 26 april 1847 aan met 127 personen, inclusief twee aan boord geboren kinderen, om een kolonie te stichten. Dat mislukte volledig, waardoor de groep uitwaaierde en de emigranten zich op verschillende locaties vestigden. Christiaan keerde zelf vrij snel terug naar Nederland en is uiteindelijk hier gestorven.”

Ketting-emigratie
In 1848 komt de groepsemigratie uit Noordoost-Brabant echt op gang. Wim: “Theodorus van de Broek, die al in Amerika was geweest, ronselde 320 man om samen met hem een nieuw bestaan op te bouwen in het beloofde land. Hij huurde drie schepen – de Libra, de America en de Maria Magdalena – en vertrok vanuit Rotterdam richting Amerika. Aan boord van die schepen zaten heel veel Zeelandse families. Zij vestigden zich in Little Chute, Wisconsin.”

Vanaf dat moment blijven er mensen naar Amerika emigreren. In zowel 1850 als 1853 vertrekt er nog een grote groep. “Ze hadden helemaal niets in Little Chute, daarom werden familieleden uit Nederland met allerlei beroepen gevraagd om te komen”, legt Rovers uit. “Ze hadden die mensen daar hard nodig. Daarna ontstond de zogeheten ketting-emigratie. Brieven van familieleden die schreven dat het fantastisch was in Amerika – dat was helemaal niet zo – zorgden ervoor dat steeds meer mensen besloten de stap te zetten. Ze trokken achter elkaar aan.”

Oude immigranten
Tegenwoordig doet Wim Rovers samen met Zeelander Willem Keeris onderzoek naar de zogenoemde 'oude immigranten', mensen die tussen 1840 en 1940 vertrokken. Wims interesse wordt al op achttienjarige leeftijd gewekt nadat hij een doos vol oude foto's uit Amerika vindt bij zijn tante. Hij neemt de foto's mee naar huis en samen met zijn vader achterhaalt hij wie er allemaal opstaan. Zo zijn een broer en zus van Wims vader in respectievelijk 1904 en 1908 ook vertrokken. De Udenaar reist samen met zijn vader naar Amerika om zijn neven en nichten te ontmoeten. Ook daar vindt Wim drie volle dozen met foto's, die op het punt staan weggegooid te worden. “Dat waren hele oude foto's”, vertelt hij. “Ik ben tien jaar bezig geweest om het allemaal uit te zoeken.”

Nieuw-Zeeland
Ook na de Tweede Wereldoorlog vertrekken er veel Zeelanders naar het buitenland. De gezinnen zijn groot in die tijd en niet voor alle kinderen is er in Nederland een toekomst weggelegd. Begin jaren vijftig van de vorige eeuw vertrekt de Zeelandse Kees van Tiel naar Nieuw-Zeeland. Ter plekke zoekt hij werk voor zijn broers en zussen, die hem enige tijd later volgen. Slechts twee van hen blijven achter in het Brabantse dorp.

Een van de voorwaarden die gesteld worden aan de emigranten is dat ze niet gehuwd zijn, maar dat wel gaan doen. Antoon, broer van Kees, trouwt in 1958 met de tevens uit Zeeland afkomstige Mies van Gerwen. Het echtpaar krijgt acht kinderen en woont nog steeds nabij Auckland.

{webgallery}{/webgallery}

Tentoonstelling heemkundekring
De verhalen van Theodorus van de Broek, Johan van Schooten, Antoon en Mies van Tiel en alle andere Zeelanders die de afgelopen 170 jaar naar het buitenland vertrokken, zijn te zien op de eenmalige tentoonstelling van de heemkundekring Zeeland. Tweede paasdag zijn de deuren van het Heemhuis aan de Kleine Graspeel 3a van 11 tot 17 uur geopend voor belangstellenden. Later die week verzorgt Wim Rovers ook nog twee lezingen, op woensdag 27 en donderdag 28 april, vanaf 20 uur. In de pauze kan men dan ook nog de tentoonstelling bezoeken.

|Doorsturen

Arenalokaal in beeld

Laatste nieuws



Vacatures

Specials

Ondernemend nieuws

Faillissementen

Jouw Arena

Meest gelezen

Laatste reacties